Słownik pojęć z mineralogii i petrografii użytych w katalogu „Polski kamień budowlany”

1 View Comment Off

Słownik pojęć z mineralogii i petrografii użytych w katalogu „Polski kamień budowlany”

Arkoza – piaskowiec arkozowy – piaskowiec zawierający w materiale detrytycznym 25 – 100% skaleni; kwarc, okruchy skał i inne składniki mogą występować w rożnej ilości.

Amfibole – grupa minerałów skałotwórczych, krzemiany i glinokrzemiany wstęgowe o zmiennym składzie chemicznym; rozpowszechnione minerały skał magmowych i metamorficznych; barwa zmienna, pokrój kryształów słupkowy.

Andezyn – minerał z grupy plagioklazow; zawiera 70% części albitowej i 30% części anortytowej.

Aplit – magmowa, drobnoziarnista skała żyłowa występująca najczęściej w formie nieregularnych żył w masywach granitoidowych; zbudowana prawie wyłącznie z jasnych składników.

Biotyt – glinokrzemian warstwowy, najpospolitszy minerał skałotwórczy z grupy mik; posiada ciemną, czesto czarną barwę; zasobny w zelazo.

Brekcja – skała zwięzła, zbudowana z ostrokrawędzistych, gruboziarnistych, scementowanych ze sobą odłamków skał (por. zlepieniec).

Dendryty – produkty infiltracji tlenków i wodorotlenków, najczęściej żelaza i manganu, w skały osadowe; posiadają subtelne dzrzewiaste, lub paprotkowate zarysy, zazwyczaj w kolorze czarnym lub brunatnym.

Detrytyczne skały – skały okruchowe – zbudowane z materialu pochodzącego z dezintegracji mechanicznej skal pierwotnych, mineralów lub organizmów.

Diploporowy dolomit – dolomit zawierający masowo szczątki glonów diplopora.

Dolomit – skala osadowa złożona głównie z minerałów węglanowych, wśród których przeważa minerał dolomit.

Dolomityczny wapień – wapień zawierający 10-50% dolomitu.

Glaukonit – minerał z grupy mik, obecny w skałach osadowych; wyróżnia się swoistą zieloną barwą; rozpowszechniony.

Granit – skala magmowa głębinowa, zawiera 20-60% kwarcu w stosunku do skaleni, a plagioklazy występują w ilości 10-65% w stosunku do skalenia potasowego.

Granodioryt – skała magmowa głębinowa współwystępująca z granitami; zawiera 20-60% kwarcu w stosunku do pozostałych minerałów jasnych, 66-90% plagioklazu w stosunku do skalenia potasowego i 5-25% mineralów ciemnych; pod względem struktury i tekstury podobny do granitu.

Hematyt – minerał żelaza, Fe2O3 ; Występuje w utworach pomagmowych, częsty wśród skał metamorficznych i osadowych; nadaje skałom charakterystyczną czerwonowiśniową barwę.

Hornblenda – minerał z grupy amfiboli: barwa ciemndzielona lub czarna; obficie występuje w skałach magmowych i metamorficznych.

Idiomorficzny – w odniesieniu do minerałów skał magmowych – składnik wykazujący obecność ścian charakterystycznych dla jego postaci krystalograficznej.

Kalcyt -jeden z najbardziej rozpowszechnionych minerałów skał osadowych (CaCO3); masowo występuje w skałach sedymentacji organogenicznej, gdyż stanowi torzywo szkieletowe dużej częsci organizmów. Buduje niektóre skały metamorficzne (marmury).

Kawerna – pustka w skale powstała najczęściej w wyniku wypłukania; jej rozmiary i kształt nie są uwarunkowane teksturalnie

Kwarc – SiO2 – najbardziej obok skaleni rozpowszechniony minerał skałotwórczy; bezbarwny, często zabarwiony na kolor różowy, żółty, szary, brunatny.

Limonit – mieszanina mineralna, w której najważniejszym składnikiem jest goethyt FeOOH.

Litotamniowy wapień – wapień zbudowany z glonów Litotamnia, scementowanych spoiwem wapiennym.

Marmur – skała metamorficzna, praktycznie monomineralna, zbudowana z kalcytu lub dolomitu.

Mikroklin – skaleń potasowy, minerał zasobnych w SiO2 skał głębinowych, zwłaszcza granitów, granodiorytów, sjenitów.

Oligoklaz – minerał z grupy plagioklazów, zawiera 70-90% części albitowej i 10-30% części anortytowej.

Organodetrytyczny – utworzony głównie z pokruszonych szczątków organicznych.

Ortoklaz – minerał z grupy skaleni potasowych, rozpowszechniony w skałach magmowych; bezbarwny, biały ale często też zabarwiony na kolor różowy lub czerwony.

Pegmatyt – grubo- i wielkoziarnista skała; występuje w formie pni, żył, gniazd, soczewek; zbudowana przeważnie z takich samych minerałów jak skała macierzysta; powstaje najczęściej w wyniku krystalizacji minerałów z roztworów pomagmowych lub wskutek selektywnego rozpuszczenia składników skały w procesie metamorfizmu.

Piaskowiec – zwięzła skała okruchowa zbudowana głównie z ziaren wielkosci 0,1 – 2 mm oraz spoiwa; najczesciej głównymi składnikami piaskowców są krzemiany, glinokrzemiany i kwarc, podrzędnie mogą występować okruchy skał, skalenie i inne minerały; ze względu na uziarnienie dzielą sie na p. drobnoziarniste, średnioziarniste i gruboziarniste.

Plagioklazy – minerały skałotwórcze, skalenie sodowo-wapniowe, tworzą szereg izomorficzny, którego skrajne człony to albit (glinokrzemian sodu) i anortyt (glinokrzemian wapnia); najważniejsze minerały skałotwórcze skał magmowych.

Sjenodioryt – skala magmowa glębinowa, zbudowana głównie ze skalenia potasowego, plagioklazu i minerałów barwnych (15- 50%); kwarc występuje w ilości nie większej niz 5% składników jasnych.

Skalenie – grupa minerałów skałotwórczych, glinokrzemianów potasu, sodu, wapnia i baru, mających zdolność tworzenia szeregów izomorficznych; stanowią ponad 50% składników skorupy ziemskiej.

Struktura skały – zbiór cech określających stopień wykrystalizowania skladników skały, wielkości względne lub bezwzględne poszczególnych ziaren mineralów, ksztalt ziaren mineralów.

Struktura cukrowata – odmiana struktury blastycznej, np. marmurów, zbudowanych z drobnych nie zazębionych ziaren o zbliżonych rozmiarach.

Struktura drobnoblastyczna – struktura skal metamorficznych – odpowiednik struktury drobnoziarnistej.

Struktura drobnoziarnista – struktura skał magmowych i metamorficznych, o średnicach ziaren poniżej 1 mm oraz osadowych skał węglanowych o średnicach ziaren 0,016 – 0,062 mm.

Struktura gruboblastyczna – struktura skal metamorficznych – odpowiednik struktury gruboziarnistej.

Struktura gruboziarnista – struktura skał całkowicie krystalicznych (magmowych i metamorficznych) o średnicy ziaren 5 – 30 mm oraz osadowych skał węglanowych o średnicy ziaren 0,1 – 2,0 mm.

Struktura psamitowa – struktura skał okruchowych (piasków i piaskowców) o uziarnieniu 0,1 – 2,0 mm.

Struktura psefitowa – struktura skał okruchowych (żwirów i zlepieńcow) o uziarnieniu powyżej 2,0 mm.

Struktura porfirowata – pseudoporfirowa – struktura skał magmowych, w których jeden ze składników wykształcony jest w postaci fenokryształów, tkwiących w masie drobno- lubb średnioziarnistej.

Struktura średnioblastyczna – struktura skał metamorficznych – odpowiednik struktury średnioziarnistej.

Szarogłaz – piaskowiec szarogłazowy, szarowaka – piaskowiec zawierajacy 25 – 100% okruchów skalnych w materiale detrytycznym; kwarc, skalenie i inne minerały mogą występować w różnej ilości.

Szliry – smugi minerałów oraz skał jaśniejszych lub ciemniejszych od skały, w której się znajdują; zorientowane w jednym kierunku, różnią się składem oraz strukturą i teksturą od otoczenia.

Tekstura skały – cecha określająca orientację i sposób rozmieszczenia składników skały oraz stopień wypełnienia przestrzeni.

Tekstura bezładna – tekstura bezkierunkowa, odznacza sie brakiem orientacji składników.

Tekstura kierunkowa – składniki skały zostały ułożone w określonym kierunku, np. w wyniku sedymentacji, płynięcia magmy, ciśnienia.

Tekstura masywna – w skałach magmowych oznacza brak ukierunkowania minerałów i budowę homogeniczną; W skałach matamorficznych – brak łupliwości, gnejsowatości i uporządkowania minerałów; w skałach osadowych informuje o bezładnym ułożeniu składników.

Tekstura porowata – oznacza obecność w skale przestrzeni nie wypełnionych masą skalną; przeciwstawna teksturze zbitej.

Tekstura zbita – charakteryzuje się całkowitym wypełnieniem przestrzeni tworzywem skalnym; przeciwstawna teksturze porowatej.

Trawertyn – zwięzła odmiana martwicy wapiennej, tj. osadowej skały wapiennej pochodzenia chemicznego; powstaje przez wytrącenie węglanu wapnia z wód źródlanych pod wpływem spadku ich temperatury lub ciśnienia; zwykle porowata.

Wapień – węglanowa skała osadowa zawierająca głównie kalcyt, W zależności od pochodzenia zbudowana przeważnie ze szczątków organicznych, okruchów skalnych, cementu węglanowego; może zawierać domieszki innych minerałów.

Zlepieniec – osadowa skała okruchowa zwięzła, zbudowana z obtoczonych fragmentów skalnych średnicy powyżej 2 mm oraz spoiwa; w zależności od uziarnienia wyróżnia się zlepieńce drobno-, średnio- i gruboziarniste.

Hasła opracowano na podstawie:

„Słownik petrograficzny” – W.Ryka, A.Maliszewski – Wyd. Geologiczne

„Petrografia” – W.Parachoniak – Wyd. Geologiczne

„Mineralogia ogólna” – A.Bolewski – Wyd. Geologiczn

Inne artykuły o modzie i urodzie online:

In : Blog

About the author

Ankieta:

Czy warto zapłacić większą ilość pieniędzy za złotą biużuterię ślubną ręcznie robioną?

View Results

Loading ... Loading ...
Kategorie
Komentarze:
Archiwum: